صدای یک زن در تاریکی و امید

مقدمه

در تاریکی ترس و استبداد، صدای زن افغان چون شعله‌ای از مقاومت در برابر خاموشی می‌درخشد.
«صدای یک زن در تاریکی و امید» تلاشی است برای ثبت روایت‌های بی‌پرده زنانی که در میانه تبعید، شکنجه و تبعیض، هرگز فریاد عدالت را خاموش نکرده‌اند.
آنچه در ادامه می‌آید، داستان پایداری و ایستادگی شهلا عارفی است—زنی که در قلب مقاومت ایستاد و هنوز با درد و امید، برای رهایی زنان افغانستان مبارزه می‌کند.

۱. لطفاً خودتان را معرفی کرده و از فعالیت‌هایتان بگویید.

من شهلا عارفی هستم؛ فعال حقوق زنان و عضو شورای رهبری جنبش عدالت‌خواهی زنان افغانستان.
قبل از بازگشت طالبان، به عنوان آموزگار در برنامه‌های آموزشی، فرهنگی و هنری برای دختران کار می‌کردم.
دارای مدرک ماستری (کارشناسی ارشد) در رشته مطالعات جنسیت از دانشگاه کابل هستم.
پس از سقوط جمهوری، به صفوف زنان معترض پیوستم و از آن زمان تاکنون، شانه‌به‌شانه خواهرانم ایستاده‌ام.

۲. چرا اعتراض کردید و چه چالش‌ها و موانعی را در مسیر مبارزه تجربه نمودید؟

من تصمیم گرفتم در برابر عملکرد زن‌ستیزانه طالبان که تمام دستاوردهای زنان را نابود کرد، سکوت نکنم.
با فشارهای روانی، تهدیدهای امنیتی و خطر بازداشت روبه‌رو شدم، اما هرگز خاموش نماندم.

۳. به نظر شما، آیا اعتراضات زنان علیه محدودیت‌های طالبان تاکنون دستاوردی داشته است؟

ما موفق شدیم چهره واقعی طالبان را به جهان نشان دهیم.
اعتراضات ما مانع مشروعیت‌بخشی بین‌المللی به این گروه شده است.

۴. برنامه‌های آینده شما برای ادامه اعتراضات چیست؟

تظاهرات خیابانی، اعتراضات در فضاهای بسته، فعالیت‌های آنلاین، ارسال نامه‌های اعتراضی به نهادهای بین‌المللی، حضور در رسانه‌ها، و برگزاری نشست‌های حضوری و آنلاین از برنامه‌های ما هستند.

۵. چگونه با جنبش عدالت‌خواهی زنان افغانستان آشنا شده و به آن پیوستید؟

در جریان یک تظاهرات خیابانی در تاریخ ۳ سپتمبر ۲۰۲۱ با این جنبش آشنا شدم و از همان لحظه به آن پیوستم.

۶. چه چیزی شما را به مشارکت در اعتراضات زنان تشویق کرد؟

بی‌عدالتی و سکوت، انگیزه‌ام برای بلند کردن صدا شد.
نمی‌خواستم یکی از قربانیان خاموش باشم.
باور دارم اگر ما خاموش بمانیم، نسل‌های آینده در همان سکوت خواهند سوخت.

۷. آیا نخستین تجربه اعتراضتان را به یاد دارید؟ چه احساسی داشتید؟

بله، به‌خوبی به یاد دارم.
در مقابل درب وزارت امور زنان، حدود یک هفته پس از بازگشت طالبان بود.
افراد طالبان می‌خواستند مرا بزنند. من می‌گفتم: «بیا، بیا» و سپس می‌دویدم.
هیچ رسانه‌ای دعوت نکرده بودیم.
آن روز فکر می‌کردم اعتراضات می‌توانند اوضاع را تغییر دهند.
نمی‌دانستم که زنان افغان در خط مقدم مبارزه‌ای ایستاده‌اند که به زندان، شکنجه و حتی ترور منتهی خواهد شد.

۸. آیا شخصاً قربانی یا شاهد خشونت جنسی یا رفتار غیرانسانی از سوی طالبان بوده‌اید؟

من از جمله زنانی هستم که بارها با خشونت فیزیکی، شکنجه و بازداشت از سوی طالبان روبه‌رو شده‌ام.
در یک اعتراض مقابل دانشگاه کابل، طالبان به چهره‌ام اسپری فلفل پاشیدند؛ برای چند روز بینایی‌ام را از دست دادم، اما ایستادم.
در همان اعتراض، زنانی چون پروانه ابراهیم‌خیل، تمنا زریاب و خواهرانش بازداشت شدند.
در جریان اعتراضی علیه حمله به مرکز آموزشی کاج، شدیداً مورد ضرب و شتم قرار گرفتم؛ زنان معترض مرا از روی زمین بلند کردند.
تا امروز از درد کمر رنج می‌برم.
در آگست ۲۰۲۳ قرار بود در برابر دفتر یوناما اعتراض کنم، اما پیش از پیوستن به تجمع، در خانه‌ام بازداشت شدم و به اداره استخبارات طالبان منتقل گردیدم.
در آنجا به‌گونه‌ای شکنجه شدم که روانم هنوز زخمی است و نمی‌توانم درباره‌اش صحبت کنم.
آن حادثه همچون توموری بی‌درمان در جانم باقی مانده.
اما من یک زن هستم، و تا آخرین نفس برای دختران سرزمینم مبارزه خواهم کرد.

۹. پیام شما به جامعه جهانی چیست؟

جهان باید صدای ما را بشنود!
ما قربانی نیستیم، زنانی هستیم که در برابر ظلم ایستادیم، جنگیدیم و هرگز خاموش نشدیم.
تعامل با طالبان، در حالی که زنان از ابتدایی‌ترین حقوق انسانی‌شان محروم‌اند، بزرگ‌ترین ظلم به زنان افغانستان است.

۱۰. به نظر شما راه‌حل وضعیت فعلی زنان افغانستان چیست؟

جامعه جهانی باید حمایت عملی از حقوق زنان افغان را افزایش داده و فشار سیاسی، اقتصادی و دیپلماتیک بر طالبان وارد کند.
رهبران طالبان باید مورد پیگرد قانونی قرار گیرند و اجازه سفر به خارج از افغانستان به آنان داده نشود.

سخن پایانی

روایت شهلا عارفی، تنها تجربه فردی نیست، بلکه پژواکی از مقاومت جمعی زنانی است که در برابر ترور، تبعیض و خاموشی ایستادند.
او و زنان معترض افغانستان، قربانیان خاموش نیستند، بلکه پیشگامان بیداری و فریادهای عدالت‌اند.
ثبت این روایت‌ها مسئولیت ما و راهی برای ثبت تاریخ مقاومت زنان در تاریک‌ترین روزهای این سرزمین است.

این مصاحبه با تلاش نسرین فرمارز، پژوهشگر مستقل با مدرک کارشناسی ارشد در حقوق جزا و جرم‌شناسی، و با همکاری جنبش عدالت‌خواهی زنان افغانستان مستند شده است.

آیا می‌خواهید این متن را به‌صورت قالب PDF با طراحی حرفه‌ای برای انتشار تهیه کنم؟