وزارت خارجه ایالات متحده آمریکا، سهشنبه ۲۱ اسد ۱۴۰۴، در آستانه چهارمین سال سلطه طالبان، گزارش سالانه خود درباره وضعیت حقوق بشر در جهان را منتشر کرد. بخش مربوط به افغانستان، تصویری تکاندهنده از ابعاد گسترده و سیستماتیک سرکوب را ترسیم میکند؛ سرکوبی که بهویژه زنان و دختران را هدف گرفته و به گفته این گزارش، «جنایت علیه بشریت» محسوب میشود.
بر اساس این گزارش، طالبان با تحمیل قوانین برگرفته از ایدئولوژی افراطی خود، حلقه محدودیت بر زندگی زنان را تنگتر کردهاند: ممنوعیت کار، محرومیت از آموزش، ممنوعیت گشتوگذار آزادانه و حذف کامل حضور زنان از بسیاری از عرصههای عمومی.
گزارش با استناد به یافتههای ریچارد بنت، گزارشگر ویژه حقوق بشر سازمان ملل، تأکید میکند که مدافعان حقوق بشر، حقوقدانان و معترضان – که بسیاری از آنان زنان هستند – قربانی ناپدیدسازی اجباری شدهاند.
آمارهای منتشرشده، ابعاد دیگری از این بحران را آشکار میسازد:
* ۳۹ درصد زنان افغانستانی بین ۱۵ تا ۴۹ سال پیش از رسیدن به ۱۸ سالگی ازدواج کردهاند.
* در سال ۲۰۲۳، دستکم ۳۴۲ پسر زیر سن قانونی به نیروهای طالبان پیوستهاند که ۱۵۰ نفرشان در میدان جنگ بهکار گرفته شدهاند.
* ممنوعیت تحصیل دختران و فقر شدید، خانوادهها را به فروش دختران خردسال واداشته است. به گزارش واشنگتنپست، تنها در یک اردوگاه در هرات، ۱۱۸ دختر فروخته شده و ۱۱۶ خانواده دیگر دختران خود را برای فروش عرضه کردهاند.
ریچارد بنت هشدار داده است که ازدواجهای اجباری اغلب با تجاوز، شکنجه، بارداری اجباری و بیگاری همراه است.
ایالات متحده در ادامه، تصویر گستردهتری از وضعیت سیاه افغانستان ارائه میدهد: محدودیت شدید آزادی بیان و رسانهها، تهدید و خشونت علیه خبرنگاران، سانسور، قتلهای هدفمند و غیرقانونی، ناپدیدسازی اجباری نظامیان پیشین و مخالفان، شکنجه، محدودیتهای مذهبی، قاچاق انسان و ادامه انتقامگیری طالبان از افرادی که با دولت پیشین همکاری داشتهاند.
اما انتشار این گزارش با واکنش تند دیدهبان حقوق بشر همراه شد. این سازمان افشا کرد که بخشهای کلیدی گزارش وزارت خارجه آمریکا درباره وضعیت برخی کشورها، دستکاری یا حذف شده است؛ اقدامی که به گفته آنان، اعتبار گزارش را خدشهدار کرده و آن را به ابزاری سیاسی بدل ساخته است.
دیدهبان حقوق بشر هشدار داده است که این رویکرد، مدافعان حقوق بشر را در معرض خطر بیشتر قرار داده، حمایت از پناهجویان را تضعیف کرده و مبارزه جهانی علیه استبداد را بیاثر میکند. این نهاد، بخشهایی از گزارش را «تلاشی برای سفیدنمایی و فریب» خوانده و تأکید کرده است که واقعیت حقوق بشر در کشورهایی که روابط دوستانه با آمریکا دارند، در آن تحریف شده است.
